Góc nhìn dược lâm sàng – điều trị nền tảng – cá nhân hóa theo hành trình bệnh nhân
Các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, vảy nến, viêm ruột (IBD) là nhóm bệnh mạn tính phức tạp, tiến triển kéo dài, dễ tái phát và ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng sống của người bệnh. Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân được chẩn đoán đúng nhưng điều trị chưa tối ưu, dẫn đến kiểm soát bệnh kém, tác dụng phụ thuốc cao và gánh nặng lớn cho gia đình.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực dược lâm sàng – quản lý danh mục thuốc miễn dịch – phối hợp đa chuyên khoa, DS Nguyễn Diễm tập trung vào chiến lược cốt lõi:
👉 Điều trị đúng cơ chế bệnh – tối ưu thuốc nền – theo dõi dài hạn – lấy người bệnh làm trung tâm.
1. Tối ưu điều trị bệnh tự miễn – không chỉ là ức chế miễn dịch
Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công chính cơ thể, vì vậy điều trị không đơn thuần là giảm triệu chứng mà cần điều hòa đáp ứng miễn dịch một cách hợp lý.
Nguyên tắc chung trong tối ưu điều trị bệnh tự miễn
Xác định rõ:
- Giai đoạn bệnh
- Mức độ hoạt động miễn dịch
- Nguy cơ tiến triển và biến chứng
Ưu tiên điều trị nền tảng sớm, tránh “đuổi theo triệu chứng”
Hạn chế lạm dụng corticoid kéo dài
Theo dõi sát:
- Tác dụng phụ
- Nhiễm trùng cơ hội
- Tuân thủ điều trị lâu dài
👉 Điều trị tự miễn hiệu quả giúp giảm tàn phế, giảm nhập viện và bảo tồn chức năng cơ quan.
2. Tối ưu điều trị viêm khớp dạng thấp – kiểm soát viêm để giữ vận động
Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn tiến triển, nếu điều trị muộn hoặc không tối ưu sẽ dẫn đến biến dạng khớp và mất khả năng lao động.
Chiến lược tối ưu thuốc viêm khớp dạng thấp
Điều trị sớm theo chiến lược treat-to-target
Tối ưu thuốc nền:
- DMARDs cổ điển
- Phối hợp hợp lý để tăng hiệu quả, giảm độc tính
Hạn chế:
Corticoid liều cao, kéo dài
Theo dõi định kỳ:
- Chức năng gan, thận
- Nguy cơ loãng xương, nhiễm trùng
👉 Mục tiêu không chỉ là giảm đau, mà là duy trì vận động và chất lượng sống lâu dài.
3. Vảy nến – khi điều trị không chỉ nằm ở làn da
Vảy nến là bệnh viêm mạn tính mang tính hệ thống, không đơn thuần là bệnh da.
Nguyên tắc tối ưu điều trị vảy nến
Đánh giá mức độ:
- Khu trú
- Trung bình – nặng
Tránh lạm dụng thuốc bôi corticoid kéo dài
Tối ưu điều trị toàn thân khi cần:
- Thuốc điều hòa miễn dịch
- Liệu pháp sinh học (đúng chỉ định)
Quan tâm đến:
- Tâm lý người bệnh
- Bệnh đồng mắc (viêm khớp vảy nến, tim mạch)
👉 Điều trị vảy nến hiệu quả giúp giảm kỳ thị xã hội và cải thiện sức khỏe toàn diện.
4. Tối ưu điều trị viêm ruột (IBD) – điều trị sớm để tránh phẫu thuật
Viêm ruột mạn tính (IBD) là bệnh tự miễn tiêu hóa, dễ tái phát và có nguy cơ biến chứng cao.
Chiến lược tối ưu thuốc trong IBD
Cá thể hóa điều trị theo:
- Vị trí tổn thương
- Mức độ viêm
- Tiền sử tái phát
Tối ưu điều trị nền:
- 5-ASA
- Corticoid (ngắn hạn, có kiểm soát)
- Thuốc điều hòa miễn dịch / sinh học khi cần
Tránh sai lầm thường gặp:
- Ngưng thuốc khi hết triệu chứng
- Điều trị “chắp vá” theo đợt
👉 Điều trị IBD đúng giúp giảm nhập viện, giảm phẫu thuật và duy trì lui bệnh bền vững.
5. Vai trò của dược sĩ trong tối ưu điều trị bệnh tự miễn
Trong các bệnh tự miễn, dược sĩ đóng vai trò quan trọng:
- Rà soát phác đồ đa thuốc
- Phát hiện tương tác và trùng lặp điều trị
- Tư vấn tuân thủ điều trị lâu dài
- Đồng hành cùng bác sĩ, bệnh nhân và người chăm sóc
👉 Đây là nền tảng cho các mô hình telepharmacy và chăm sóc kết hợp (hybrid care) trong quản lý bệnh tự miễn hiện đại.
Kết luận
Tối ưu điều trị bệnh tự miễn, viêm khớp dạng thấp, vảy nến và viêm ruột không nằm ở việc dùng thuốc mạnh hơn, mà ở chiến lược điều trị đúng – sớm – cá nhân hóa.
Với cách tiếp cận dược lâm sàng và kinh nghiệm thực tiễn, DS Nguyễn Diễm hướng đến mục tiêu:
- Kiểm soát bệnh bền vững
- Giảm tác dụng phụ thuốc
- Bảo vệ chức năng cơ quan và chất lượng sống
👉 Đây cũng là nền tảng để xây dựng các mô hình chăm sóc mạn tính hiện đại, lấy người bệnh làm trung tâm.
